Op Europees niveau is de Europese verordening inzake kunstmatige intelligentie — de AI Act — in 2024 in werking getreden. Waar veel minder over gesproken wordt, is de grootste blinde vlek ervan: "nationale veiligheid is uitdrukkelijk uitgesloten van het toepassingsgebied" (artikel 2, lid 3).
Gespecialiseerde juristen hebben erop gewezen dat dit geen technische uitzondering is, maar een echte bevoegdheidsafbakeningsregel: de Europese Unie kan op dit gebied niet legifereren zonder verdragsherziening. Elke lidstaat is als enige soeverein — en als enige verantwoordelijk — voor wat hij zijn strijdkrachten en veiligheidsdiensten op het gebied van AI toestaat of verbiedt.
Dit is geen vergetelheid. Het is een politieke keuze van Europa om de staten individueel te laten beslissen. En die keuze laat een leemte achter die elke lidstaat vrij is om op te vullen — of te negeren.
Damien Van Achter Créé le 28/02/2026
https://dekamer.mijnopinie.belgium.be/initiatives/i-1290?ref=da.van.ac
De Amerikaanse militaire context :
Voordat het zijn gezamenlijke operatie met Israël tegen Iran lanceerde, had het Amerikaanse ministerie van Oorlog van Anthropic — de uitgever van de AI Claude — geëist dat het twee ethische beperkingen in zijn contracten zou opheffen: 1) het verbod om zijn AI te gebruiken voor massasurveillance van Amerikaanse burgers op eigen grondgebied, en 2) het verbod om het te integreren in dodelijke wapensystemen die functioneren zonder directe menselijke supervisie.
Anthropic weigerde. Oprichter Dario Amodei bevestigde publiekelijk op 26 februari dat hij "in goed geweten niet aan hun verzoek kon voldoen".
Het Pentagon classificeerde het bedrijf als een "onaanvaardbaar veiligheidsrisico"... en OpenAI nam zijn plaats in. De boodschap is duidelijk: wanneer een bedrijf nee zegt, wordt het vervangen. Alleen de politiek kan nog grenzen stellen.
De vraag is dus niet óf militaire AI zich in Europa zal ontplooien. Dat gebeurt al. De vraag is: wie bepaalt de regels?
Waarom België, waarom nu?
België heeft dus tot op heden geen specifiek wettelijk kader voor het gebruik van AI voor militaire doeleinden of door de Federale Politie. Er heeft geen gestructureerd parlementair debat over het onderwerp plaatsgevonden. Er bestaat geen onafhankelijk controlemechanisme.
Dat is niemands schuld in het bijzonder. Het is een nieuw onderwerp, technisch complex, politiek gevoelig. Maar het ontbreken van een kader is geen voorzichtigheid — het is een kwetsbaarheid. Zonder regels zijn er geen vangrails. Zonder debat is er geen democratische legitimiteit.
Palantir, de Amerikaanse gigant op het gebied van data-analyse met uitgebreide inzet van kunstmatige intelligentie, had in december 2025 een dochteronderneming opgericht in België — twee maanden na een ontmoeting tussen minister van Defensie Theo Francken en vertegenwoordigers van het bedrijf.
Onze eerste minister Bart De Wever sprak van "verkennende gesprekken", maar bevestigt dat er tot op heden geen contract is getekend, terwijl hij Amerikaanse leveranciers kwalificeerde als een "noodzakelijke keuze" en dat zij eventueel zouden kunnen inschrijven op openbare aanbestedingen.
Wereldwijde technologie-militaire partnerschappen :
In de VS levert Palantir het FALCON-systeem aan ICE, het Amerikaanse agentschap voor uitzettingen. Het bedrijf heeft daarnaast ImmigrationOS ontwikkeld, beschreven als een besturingssysteem toegepast op migranten.
Onlangs tekende Meta een partnerschap met Anduril, het bedrijf gespecialiseerd in autonome wapensystemen, voor de ontwikkeling van augmented reality-helmen voor militair gebruik — waarbij Mark Zuckerberg verklaarde dat "de Amerikaanse nationale veiligheid enorm profiteert van de betrokkenheid van de industrie".
Meta heeft bovendien zijn Llama-modellen opengesteld voor defensie-instanties en industriële partners zoals Lockheed Martin en Palantir.
Scale AI, Microsoft en Google zijn mede-ontwikkelaars van "Thunderforge", het vlaggenschipprogramma van het Pentagon voor AI-gestuurde militaire planning in realtime. xAI — het bedrijf van Elon Musk — heeft een contract van 200 miljoen dollar binnengehaald bij het DoD, waarbij zijn Grok-model nu geïntegreerd is in het GenAI.mil-platform van het Pentagon, dit alles zonder de waarborgen die Anthropic weigerde op te geven.
In december 2025 werd ditzelfde GenAI.mil-platform gelanceerd met Gemini van Google als eerste ingezet model, waarmee commerciële AI-tools beschikbaar werden gesteld aan de drie miljoen werknemers, militairen en aannemers van het ministerie van Oorlog.
In Europa heeft Palantir al een contract met de NAVO en met de DGSE in Frankrijk. In Zwitserland is Palantir, ondanks aanhoudende inspanningen gedurende meer dan tien jaar bij verschillende ministeries en het leger, meermaals afgewezen vanwege risico's met betrekking tot datasoevereiniteit en veiligheid.
In Duitsland heeft het Grondwettelijk Hof een arrest gewezen waarin het het gebruik van Palantirs surveillancesoftware door de politie van de deelstaten Hessen en Hamburg ongrondwettelijk verklaart.
Leemte in het Belgisch regelgevend kader :
Om terug te komen op België: er is op 11 juli 2025 wel een handvest voor verantwoord AI-gebruik in overheidsdiensten ondertekend, met bijna 40 federale instellingen waaronder Politie en Defensie. Maar dit document, dat niet-bindend is, definieert zelf zijn toepassingsgebied als beperkt tot administratieve handelingen en interacties met gebruikers.
Operationele missies, wapensystemen, inlichtingen — dat alles valt buiten het kader. En het Handvest verwijst zelf naar de AI Act, die precies uitsluit wat men probeert te reguleren.
We bevinden ons dus op een scharnierpunt wat betreft het gebruik van AI voor militaire doeleinden in België.
Wat de petitie eist :
Wanneer nieuwe technologieën de capaciteiten van de staat op het gebied van defensie en ordehandhaving transformeren, lijkt het belangrijk dat we een debat kunnen voeren, in alle transparantie, over het gebruik dat ervan wordt gemaakt.
Deze aanpak is niet links noch rechts. Ze maakt simpelweg gebruik van de democratische weg die voorzien is om elke burger in staat te stellen zijn vertegenwoordigers te vragen zich over een onderwerp te buigen. Dat is de basis van parlementaire controle in een rechtsstaat.
1. Een stand van zaken. Dat de regering een overzicht verstrekt van de AI-systemen die momenteel door Defensie en de Federale Politie worden ingezet, met hun contractuele waarborgen. Je kunt niet reguleren wat je niet kent.
2. Minimale nationale regels. Aangezien de AI Act nationale veiligheid uitsluit, moet België zijn eigen normen vaststellen. Transparantie, menselijke controle, onafhankelijke audit — een minimaal fundament dat elke democratie zou moeten eisen.
3. Een duidelijk parlementair standpunt over twee specifieke toepassingen: AI voor massasurveillance en AI voor autonome wapensystemen. Geen moratorium, geen verbod a priori — een democratisch debat gevolgd door een expliciet standpunt.
Damien Van Achter Créé le 28/02/2026https://dekamer.mijnopinie.belgium.be/initiatives/i-1290?ref=da.van.ac
Hoe federale petities werken :
Het petitierecht is verankerd in de Belgische Grondwet. Een federale petitie die 25.000 handtekeningen verzamelt, verplicht de Kamer om ze te onderzoeken — en de auteur kan gehoord worden in commissie. Dit is niet symbolisch. Het is een institutionele hefboom.
Maar er is een cruciale voorwaarde: de handtekeningen moeten verdeeld zijn over de drie gewesten van het land.
| Gewest | Vereiste handtekeningen | Aandeel in totaal |
|---|---|---|
| Vlaanderen | 14.500 | 58 % |
| Wallonië | 8.000 | 32 % |
| Brussels Hoofdstedelijk Gewest | 2.500 | 10 % |
Dit mechanisme bestaat om te garanderen dat de petitie een bezorgdheid weerspiegelt die op nationale schaal wordt gedeeld, en niet enkel de echo is van één taalgemeenschap. De drie drempels moeten bereikt worden opdat de Kamer verplicht zou zijn zich over de tekst te buigen.
Concreet betekent dit dat elk gewest een front op zich is. Als Wallonië zijn drempel haalt maar Vlaanderen niet, komt de petitie er niet door. Als Brussel massaal tekent maar de twee andere gewesten achterblijven, hetzelfde resultaat. Iedereen is nodig.
En het is precies dat wat deze aanpak krachtig maakt: ze dwingt om de taalkundige breuklijnen te overstijgen om een vraag te stellen die elke Belgische burger aangaat, ongeacht zijn taal.
Oproep tot actie :
Deze petitie tekenen is niet voor of tegen militaire AI zijn. Het is geen kamp kiezen. Het is vragen dat de kwestie wordt gesteld waar ze thuishoort: in het Parlement, in commissie, in openbare zitting — niet in ondoorzichtige onderhandelingen tussen een ministerieel kabinet en een technologieleverancier.
Het is een burgerlijke daad. Apolitiek. Vijf minuten. En het is precies het soort democratisch mechanisme dat hiervoor bestaat.
De verzamelperiode is geopend. Teken, deel, laat circuleren — in Wallonië, in Brussel, in Vlaanderen. Elke handtekening in elk gewest brengt dit debat dichter bij het halfrond.
Delen & verspreiding :
Deze petitie heeft geen reclamebudget. Er staat geen partij achter. De enige motor is verspreiding. Als het onderwerp u belangrijk lijkt, deel het dan — op uw netwerken, in uw groepen, aan uw collega's, aan uw naasten. Stuur de link door. Benoem de kwestie.
En als u journalist, onderzoeker, jurist, parlementslid bent of werkzaam in de defensie- of technologiesector: dit onderwerp verdient serieuze publieke aandacht. De bronnen en reflecties zijn beschikbaar voor rechtstreeks overleg.
Je m'appelle Damien Van Achter, Je suis journaliste, prof et consultant en innovation et en pédagogie entrepreneuriale. Depuis 2005, j'essaye de comprendre et de raconter comment fonctionnent nos systèmes informationnels.
Au cours du temps, j'ai développé des outils d'analyse qui repèrent les pièges tendus par les entreprises de la tech et certains états, et j'explore des pistes pour tenter de s'en libérer, positivement et avec discernement.
J'explique ici ma démarche, inspirée récemment des travaux de l'historien Timothy Snyder, comment ces analyses sont produites techniquement et humainement, ainsi que leurs limites.
On t'a transféré ce mail ? Tu peux t'abonner en 1 clic pour recevoir les suivants.
Tu as des remarques, des suggestions, ou tu veux discuter d'une idée pour avancer dans tes propres projets ? Jette un oeil à mon agenda. 📆
@davanac